Nadchodzi nowa, międzynarodowa Carmen

Carmen" to coś więcej niż utwór operowy. To historia, to emocje, to dzieło, które zna niemal każdy - nie tylko melomani. Dlatego nowa inscenizacja "Carmen" to coś więcej niż kolejna premiera w Operze Śląskiej.

Nawet jeżeli ktoś nie lubi opery jako gatunku muzycznego - dla "Carmen" musi zrobić wyjątek. Bo "Carmen" stała się symbolem hiszpańskiego temperamentu (choć skomponował ją Francuz), zaś aria torreadora to jeden z muzycznych standardów popkultury (przynajmniej w czasach, kiedy więcej było w niej kultury niż "pop") - podobnie jak melodia marszu z "Mostu na rzece Kwai" czy sirtaki tańczonego przez Alexisa Zorbę. Dla kompozytora Georgesa Bizeta był to zresztą "złoty strzał" - pracował nad prawie 30 operami, ukończył 7, komponował też symfonie i utwory na fortepian, ale gdyby napisał tylko "Carmen" - i tak miałby miejsce w historii muzyki. Notabene prapremiera "Carmen" za życia Bizeta została przyjęta chłodno i krytycznie, dziś ma ją w repertuarze każdy szanujący się teatr operowy na świecie.

Żelazny punkt repertuaru

Nic więc dziwnego, że "Carmen" w Operze Śląskiej obecna jest niemal od samego początku i niemal bez przerwy. Pierwsza premiera tego dzieła w Bytomiu odbyła się już w październiku 1946 roku. W tytułowej partii wystąpiła Franciszka Denis-Słoniewska, a w jednym z kolejnych spektakli zadebiutowała Antonina Kawecka.

10 lat później kolejną premierę Carmen przygotowali: Włodzimierz Ormicki (kierownictwo muzyczne) oraz Jerzy Zegalski (reżyseria). Tym przedstawieniem uczczono 10-lecie Opery Śląskiej, partię Carmen śpiewała Krystyna Szczepańska, torreadora Andrzej Hiolski, a don Jose - Bogdan Paprocki. To była obsada marzeń! Spektakl okazał się wielkim sukcesem artystycznym i stał się filarem repertuaru na trzy dekady.

Duda-Gracz kontra Ochman

Kolejna inscenizacja z 1988 roku w reżyserii Marii Fołtyn  również przeszła do historii - przede wszystkim ze względu na scenografię Jerzego Dudy-Gracza. Gracz namalował wielkie płótna, a na nim postacie w swoim stylu, dość drastycznie odbiegającym od archetypu Carmen. Scenografia była celowo, naturalistyczna i prowokująca. Duda-Gracz odrzucił tradycyjną estetykę naszych wyobrażeń o Hiszpanii na rzecz turpizmu. To szokowało, ale współgrało z reżyserią Marii Fołtyn.

A potem kolejną wersję "Carmen" przygotował maestro Wiesław Ochman (2006). Niestety, wyszło mu to gorzej niż śpiewanie - jego inscenizacji zabrakło werwy, żywiołowości i koloru, a równocześnie wielki śpiewak jako reżyser nie zaproponował publiczności niczego w zamian. To chyba była najgorsza "Carmen" w historii Opery Śląskiej.

Południowoamerykańska ekipa

Po 20 latach od premiery inscenizacji Ochmana "Carmen" wraca na scenę Opery Śląskiej. Tym razem od strony inscenizacyjnej i plastycznej przygotuje ją międzynarodowy zespół, a kierownikiem muzycznym będzie nasz Piotr Mazurek. Głównych realizatorów "ściągnięto" do Bytomia z bardzo daleka - aż z Ameryki Południowej. Reżyserem będzie André Heller-Lopes - jeden z najbardziej aktywnych reżyserów w Ameryce Łacińskiej. To urodzony w Rio de Janeiro Brazylijczyk, którego realizacje oglądano już na scenach trzech kontynentów.

Scenografem będzie kolejny gość z Brazylii Renato Teobaldo. W naszym mieście obaj już pracowali - razem zrealizowali w Operze Śląskiej w 2028 roku „Rzekomą ogrodniczkę”. Natomiast kostiumy projektuje Sofie di Nunzio z Argentyny. Premiera odbędzie się w piątek 23 października, kolejne spektakle zaplanowano na 24, 25, 27, 29 i 30 października oraz 5, 6, 7 i 8 listopada.