Sztukoffnia, czyli teatr w mieszkaniu

Ile w Bytomiu mamy teatrów? Większość osób odpowie: dwa. Operę Śląską i Teatr Tańca Rozbark. Tymczasem jest jeszcze Sztukoffnia, czyli teatr domowy. Jak nazwa wskazuje, mieści się on w domu, a raczej w mieszkaniu o powierzchni 94 metrów kwadratowych, przy ul. Oświęcimskiej 1/5.

Patryk Strojewski poszukiwania swojej drogi życiowej rozpoczął od krótkiego czasu, jaki spędził w seminarium duchownym w Katowicach. Jakby "z rozpędu" ukończył potem studia  na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, po których mógł pracować jako katecheta w szkole. Ale ostatecznie ukazało się, że jego powołaniem nie jest ani stan kapłański, ani bycie katechetą, tylko... sztuka. Rozpoczął więc naukę "od nowa" - był studentem Krakowskiej Szkoły Teatralnej i Filmowej oraz ukończył Szkołę Aktorską ArtPlay Doroty Pomykały i Danuty Owczarek. Pracował w teatrach we Wrocławiu i Krakowie.

Bytom go wciągnął

A potem przyszła pandemia i teatry zamknięto, a aktorów wysłano na przymusowe "przestojowe". Żeby zaoszczędzić na kosztach życia, Strojewski przyjechał do Bytomia, gdzie odziedziczył mieszkanie po wujku, którego właściwie nie znał. W małej klitce, w wieżowcu przy ul. Kolejowej. Przez półtora roku pandemii pracował w markecie OBI, zdobył nawet uprawnienia do kierowania wózkiem widłowym. Ale Bytom "go wciągnął". Strojewski pochodzi z Rybnika, ale jego partner zdecydował się na kupno mieszkania w naszym mieście. Znaleźli mieszkanie, które uznali za idealne. Nabyli je, posiłkując się kredytem. Ale ostatecznie zamiast w nim zamieszkać, postanowili urządzić tam teatr.

"Kameralny teatr domowy nawiązujący do tradycji teatrów okresu międzywojennego. To miejsce, gdzie sztuka jest dzielona jak chleb, a bliskość z widzem tworzy niepowtarzalną atmosferę intymności i autentyczności" - czytamy na stronie internetowej Sztukoffni. Strojewski pracował wcześniej m.in.w Teatrze Współczesnym w Krakowie, który wówczas mieścił się przy ul. Starowiślnej 21, nad Sceną Kameralną Teatru Starego i tamto doświadczenie pokazało mu, że teatr może mieścić się po prostu w mieszkaniu kamienicy.

Od klasyki do Seksoholiczki

Na razie na drzwiach Sztukoffni nie ma szyldu ani wizytówki. Ma się pojawić w najbliższym czasie. Spektakle odbywają się w jednym z pokoi o powierzchni zaledwie trzydziestu kilku metrów kwadratowych. Rekord publiczności to 42 widzów, ale wówczas dosłownie, a nie metaforycznie, nie było już gdzie szpilki wetknąć. Do drugiego pokoju zapraszają po spektaklach widzów na ciasto i herbatę. W repertuarze mają 10 przedstawień - od klasycznych jednoaktówek Czechowa  ("Niedźwiedź" i "Oświadczyny") przez adaptację powieści MIlana Hrabala "Głośna samotność" po "Seksoholiczkę", którą wyreżyserował Grzegorz Kempinsky - trzykrotny laureat Złotej Maski i przez 10 lat etatowy reżyser Teatru Śląskiego w Katowicach.

Teatr w kamienicy przy ul. Oświęcimskiej 1 zaczął działać w sierpniu 2022 roku. Po niecałym roku założyli Stowarzyszenie Sztukoffnia, które zarządza Teatrem. Dzięki temu jako organizacja pozarządowa mogą starać się o granty i dofinansowania. W ten sposób otrzymali wsparcie Gminy Bytom, dzięki któremu zrealizowali projekt zatytułowany "Szczęść Boże Kopalni Bobrek - społeczne wotum wdzięczności za tradycje górnicze miasta". W jego ramach prowadzone zostały warsztaty śpiewu dla mieszkańców tej dzielnicy, w czasie których pracowano nad śpiewem tradycyjnym i pieśniami żałobnymi, ale ostatecznie przygotowano koncert, który miał charakter "śpiewu dziękczynnego" za górniczą przeszłość dzielnicy. Przygotowali również autorski spektakl "Wielki Bobrek", który nadal grany jest przez zespół Teatru Sztukoffnia.

To miasto ma duży potencjał

- Bardzo polubiłem Bytom, kiedy sprowadziłem się tutaj w czasie pandemii - mówi Strojewski. - Początkowo miałem taki dysonans, że to nie jest Wrocław ani Kraków, ale zacząłem podnosić głowę do góry i kiedy zobaczyłem te wszystkie architektoniczne perełki, to zupełnie zmieniłem zdanie. W tym mieście jest coś słodko-gorzkiego, ale to jest fascynujące. No i Bytom nie jest zepsuty jakimś wielkomiejskim klimatem. Owszem, jest tutaj dużo do zrobienia, ale to miasto ma duży potencjał i są tutaj fantastyczni ludzie, którzy działają oddolnie, pojawia się tu coraz więcej fajnych inicjatyw.

W tym roku Patryk Strojewski otrzymał stypendium prezydenta Bytomia w dziedzinie kultury. W jego ramach realizuje projekt z podopiecznymi Domu Pomocy Społecznej Wędrowiec. Prowadził warsztaty teatralne z jego podopiecznymi, a teraz powstaje film o podopiecznych DPS-u. - Ideą filmu jest, żeby zachęcać ludzi do bycia wolontariuszem w takich miejscach - opowiada Patryk Strojewski.

Grupa wariatów na scenie

Ale najważniejszy jest teatr. Ma własny zespół - niektórzy są tu na stałe, inni aktorzy stale współpracują. - To trochę wariacka działalność - mówi Strojewski. - Spłacamy kredyt za mieszkanie, musimy płacić za media, a wpływów mamy tyle, za ile ludzie kupią biletów. Biorąc pod uwagę ilość widzów, to nie jest miejsce dochodowe. Ale dalej się rozwijamy, kształtujemy, szukamy form, w jakich chcielibyśmy się wyrażać. Po prostu spotkałem grupę szaleńców, którzy chcą tu przychodzić po oficjalnych pracach i pracować za darmo albo za półdarmo, bo potem po prostu dzielimy pieniądze z biletów.

Artyści Sztukoffni prowadzą też stałe warsztaty teatralne: dla młodzieży, dorosłych i seniorów. Pod koniec listopada dadzą dwie premiery. W sobotę 28 listopada spektakl improwizowany "Bezsiebie" (pisane bez spacji), a w niedzielę 28 listopada premiera spektaklu "Nondum". Bilety można nabyć wyłącznie za pośrednictwem Internetu.