Już za dwa lata, ikoniczną Krysię - czeka setny jubileusz. Charakterystyczna wieża wyciągowa zlikwidowanej Kopalni Węgla Kamiennego Szombierki, powstała dokładnie w 1929 roku. Swoją początkową funkcję, dzielnie spełniała aż do czasu ostatecznego zakończenia wydobycia. Od tamtej chwili - w nierównym starciu z czasem - po prostu czeka na swoją drugą szansę. Czy zdegradowany zabytek uda się ocalić?

Szyb Krystyna. To jeden z najbardziej charakterystycznych, postindustrialnych symboli Bytomia. Wieża przypominająca młot górniczy, wielu mieszkańcom kojarzy się po prostu z czasem owocnego wydobycia. To wyjątkowo cenny (nie tylko architektonicznie) zabytek, który po wielu latach zapomnienia, miał wreszcie doczekać zasłużonej, drugiej szansy. 

Rewitalizacja Szybu Krystyna

Od 2023 roku, właścicielem obiektu jest firma Multi Polymers, która zdecydowała się na rewitalizację zabytku. Do realizacji tego trudnego zadania, oprócz wkładu własnego, potrzebne są także unijne środki. A tak się składa, że wsparcie w ramach Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji, zostało przyznane beneficjentowi. Dokładniej, ponad 15,5 mln zł. Łącznie, projekt związany z utworzeniem wielofunkcyjnego obiektu usługowego na terenach pokopalnianych (czyli kompleksowy remont Krysi i nadanie jej nowego przeznaczenia) wart jest ponad 22,7 mln zł. 

Pozwolenia wydano ponad rok temu 

Ponad rok temu, firma Multi Polymers uzyskała pozwolenia Śląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków na prowadzenie prac konserwatorskich, a także wszelki zgody z Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w Bytomiu potrzebne do rozpoczęcia robót budowlanych na terenie obiektu. 

Od tamtej pory, udało się całkowicie uprzątnąć teren wokół wieży, zabezpieczyć obiekt przed wizytami nieproszonych gości (działa rozbudowany system monitoringu) i przeprowadzić niezbędne prace badawcze m.in. przy użyciu specjalnych georadarów czy wykonanych odwiertów. Niekorzystne wyniki prowadzonych ekspertyz (które kosztowały już blisko 3 mln zł) wykazały konieczność wzmocnienia gruntu wokół obiektu. A to kosztowna sprawa. 

Konieczne roboty wzmacniające

Aby rozpocząć najbardziej oczekiwaną część prac związaną z remontem charakterystycznego młotka, konieczne jest wykonanie niezbędnych robót wzmacniających. Te, opracowane na podstawie koncepcji rewitalizacji Szybu Krystyna, o której pisaliśmy tutaj, zostały ogłoszone w rozpisanych przetargach, jednak ich wyniki i zaproponowane przez firmy kwoty - w znacznym stopniu przerosły możliwości finansowe tego przedsięwzięcia. 

Obecny właściciel obiektu, nie miał więc wyboru i rozpoczął działania związane ze zmianą projektu związanego z rewitalizacją Szybu Krystyna w Bytomiu. 

Zgodnie z założeniem, mimo opóźnienia, firma musi zakończyć realizację wszystkich działań zgodnie z terminem narzuconym przez Unię Europejską. To warunek konieczny do uzyskania przyznanego przed rokiem dofinansowania (15,5 mln zł). Co ważne, mimo korekty projektu, nie jest możliwa zmiana funkcji, którą w przyszłości ma pełnić przywrócona do życia Krysia. 

Powstaje projekt zamienny

Opracowywany obecnie przez pracownię Medusa Group projekt zastępczy ma jedynie ograniczyć koszty inwestycji. Tak, by wszystko „zamknęło się” w założonej kwocie 22,7 mln zł. Gdy nowy plan Krysi będzie już gotowy, przejdzie weryfikację w Śląskim Centrum Przedsiębiorczości. Na razie, nie są jeszcze znane konkretne terminy. 

Zgodnie z unijnym założeniem, kompleksowa rewitalizacja Szybu Krystyna, w ramach Fundusze Europejskie dla Województwa Śląskiego 2021-2027 (Fundusz narzecz Sprawiedliwej Transformacji) powinna zakończyć się maksymalnie 31 marca 2027.