Metropolia, której nie widać [opinia]

Od ponad 8 lat mieszkamy w Metropolii. Formalnie rzecz biorąc - w Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii. Tyle, że dla przeciętnego mieszkańca naszego województwa jest to abstrakcja. Każdy powie: mieszkam w Bytomiu, w Katowicach, w Chorzowie, ewentualnie: mieszkam w województwie śląskim. Nikt nie zadeklaruje: mieszkam w Metropolii. Sprawy urzędowe załatwiamy w Urzędzie Miejskim (ewentualnie w Urzędzie Gminy i w Starostwie Powiatowym), a niektóre (np. paszportowe) w Urzędzie Wojewódzkim lub jego delegaturach.

Metropolia nie wywołuje emocji wyborczych. Emocje budzą wybory prezydenta miasta, radnych sejmiku wojewódzkiego i marszałka województwa. Jak się nazywa się przewodniczący GZM nawet nie wiemy, nie jest on zresztą wybierany w wyborach powszechnych. Coś jak szef wojewódzkiego oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia, który zarządza gigantycznym budżetem, a nikt go nie zna. Jeżeli Metropolia gdzieś jest obecna - to chyba tylko w nazwie dwóch albo trzech ogólnowojewódzkich przedsięwzięć kulturalnych, np. Metropolitarna Noc Teatrów albo Metropolitarne Święto Rodziny. No i od niedawna może metropolitarne rowery.

A przecież Metropolia to nie przelewki! Jej budżet (planowane wydatki na rok 2026) to około 2,9 miliarda złotych, a więc dwa razy więcej niż budżet Bytomia. Tyle, że Bytom ma prezydenta i 25 radnych wybieranych przez mieszkańców w demokratycznych bezpośrednich wyborach, którzy decydują jak ten budżet rozdysponować. Kiedy jednak bliżej przypatrzymy się GZM, zobaczymy że większość jej budżetu idzie na coś, co i tak działało bez metropolii. Chodzi o organizację transportu publicznego. Kiedyś robił to KZK GOP, czyli Komunikacyjny Związek Komunalny Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego. Obecnie komunikację zbiorową organizuje Zarząd Transportu Metropolitarnego, który wchłonął (połączył) dawny KZK GOP oraz dwóch mniejszych organizatorów komunikacji miejskiej: MZK Tychy i MZKP Tarnowskie Góry. ZTM jest jednostką budżetową Metropolii. Jednak dla przeciętnego pasażera tak naprawdę zmieniła się tylko jedna, najmniej istotna rzecz: nazwy niektórych linii, które teraz w nazwie mają literę M - na przykład M3 zamiast dawnej 820. Trasa pozostała ta sama, pośpieszna: Tarnowskie Góry - Katowice przez Bytom i Chorzów.

Oczywiście urzędnicy Metropolii - a jest ich może nie cała armia, ale co najmniej pół batalionu, bo według oficjalnych danych Urząd Metropolitalny GZM w końcu ubiegłego roku zatrudniał 207 osób - wymienią całe mnóstwo spraw, leżących w ich kompetencjach. Tyle, że większość z nich to takie urzędnicze ple, ple, ple, które realnie nie przekładają się na życie mieszkańców. Na przykład: koordynowanie polityki przestrzennej, przygotowywanie modelu struktury funkcjonalno-przestrzennej, działania związane z rozwojem gospodarczym, inwestycjami, innowacjami i promocją potencjału metropolii oraz oczywiście ochrona klimatu i adaptacja do jego zmian. Jak odcisnąć z tego wodę - zostanie niewiele.

Tak więc teoretycznie mieszkamy w Metropolii, której funkcjonowanie reguluje ustawa sejmowa, rozporządzenie Rady Ministrów i jej statut. Praktycznie - dla przeciętnego mieszkańca wciąż nie ma to żadnych odczuwalnych skutków. Metropolii nie widać.