Wokół zburzonego pomnika [opinia]

Zburzony we wrześniu pomnik żołnierzy sowieckich na cmentarzu komunalnym mi nie wadził - właśnie dlatego, że stał na cmentarzu, a nie w przestrzeni miasta. Jeżeli coś mi przeszkadzało, to tylko fakt, że na pomniku umieszczona była starannie odnowiona pięcioramienna sowiecka gwiazda.

Ona dawno powinna stamtąd zniknąć - nie mam nic przeciw pomnikom na cmentarzach żołnierskich, ale nie powinny one być ozdobione symbolem krwawego totalitarnego państwa. Podobnie jak na pomniku nad grobami żołnierzy niemieckich nie powinna widnieć hitlerowska swastyka. Na zburzonym pomniku w Bytomiu już dawno powinien być znak krzyża, a właściwie dwa krzyże - prawosławny i zachodniochrześcijański. Zachowały się spisy nazwisk żołnierzy tam pochowanych - wiele z nich ma polskie brzmienie i biorąc pod uwagę, ilu Polaków mieszkało w Związku Sowieckim nie jest wykluczone, a wręcz wydaje się pewne, że spoczywają tam również Polacy lub potomkowie Polaków.

Pomnik mi nie wadził, ale jego rozbiórka nie była zbyt polityczna. Zdecydowano się na nią z powodu stanu technicznego budowli, co można zrozumieć. Jednak zapewne lepszym rozwiązaniem byłoby powiadomienie ambasady Federacji Rosyjskiej o konieczności remontu i zaproponowanie jego sfinansowania. Ale w Polsce z Rosją obecnie nie rozmawiamy, więc takiego kroku nie uczyniono. Mam nadzieję, że w bliskiej przyszłości Rosja nie zlikwiduje na swoim terytorium jakiegoś pomnika nad grobami polskich żołnierzy, a w uzasadnieniu nie poda przypadku Bytomia.

I na koniec refleksja już nie związana z tym konkretnym wydarzeniem. Żołnierze ginący na wojnie, w obcym kraju, są w jednym uprzywilejowani. We współczesnej Polsce mogiła każdego "zwykłego" człowieka zostanie zlikwidowana po 20 latach, jeżeli po upływie tego czasu rodzina nie opłaci miejsca cmentarnego na kolejny okres (nie ma możliwości wykupienia miejsca w chwili pogrzebu na lat 50 albo 100 - można tylko na okres 20 lat). Żołnierze polegli w czasie wojny będą spoczywali na wojennych cmentarzach "bez ograniczeń czasowych", gdyż gwarantuje im to ustawa podpisana jeszcze przez prezydenta Ignacego Mościckiego. Bo jak pisał Zbigniew Herbert w wierszu "17 IX": "Moja bezbronna ojczyzna przyjmie cię najeźdźco / i da ci sążeń ziemi pod wierzbą - i spokój".