Dolomitowe kamieniołomy znajdują się w chronionej strefie uznanej za Dziedzictwo Kulturowe UNESCO, wcześniej obszar ten był chroniony w ramach programu Natura 2000. Nietoperze zamieszkują stare wyrobiska od lat, kiedy jeszcze nikt nie myślał o ochronie rudo brązowych skał i sztucznych jaskiń.

Od lat co pewien czas odbywa się liczenie nietoperzy. Zapoczątkowano je na początku tego wieku na zlecenie członków Towarzystwa Miłośników Ziemi Tarnogórskiej. Prace prowadził najpierw doktor Grzegorz Kłys, a po kilku latach dołączył do niego Arkadiusz Stepnień. Obecnie liczenie nadzorują pracownicy Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Katowicach.

Zwierzęta korzystają z widocznych z zewnątrz szczelin i wejść do chodników, w tym z jednego z największych w nieczynnym już kamieniołomie. W sumie takich miejsc jest około 20. W granicach naszego miasta istnieją 4, ale za to najcenniejsze dla nietoperzy. Kilka lat temu z uwagi na bezpieczeństwo grotołazów amatorów przy głównym wejściu zainstalowano kratę. Nie przeszkadza ona jednak nietoperzom w dostaniu się do środka.

Od jesieni fruwające zwierzęta szukają sobie miejsc dogodnych do przezimowania. W wyrobiskach i chodnikach panuje dla nich idealna temperatura, około 6-7 stopni i odpowiednia wilgotność. Zwierzęta zapadają tam w sen trwający aż do wiosny. Liczenie odbywa się co miesiąc w wyodrębnionej części podziemnych chodników. Z uwagi na długość podziemi inny sposób pracy jest bowiem niemożliwy. Obszar obejmuje wybraną pętlę podzieloną na 4 strefy. W nich liczy się nietoperze dzieląc je na poszczególne gatunki. W ciągu całej akcji badacze zdobywają więc informacje na temat liczby tych ssaków ale i dowiadują się wiele na temat migracji zwierząt w ramach systemu podziemi. W ten sposób kilka lat temu zaobserwowano, że np. na początku liczenia, czyli we wrześniu przy wejściach do podziemi więcej jest gacków brunatnych i nocków rudych, a w marcu więcej jest tam nocków dużych.

W naszych podziemiach występuje 9 gatunków nietoperzy: gacek brunatny, nocek duży, nocek Bechsteina, nocek Brandta, nocek wąsatek, nocek rudy, mroczek późny, gacek szary. W wyznaczonych miejscach naliczono w sumie 173 nietoperze. Najwięcej zimuje u nas gacków brunatnych, nocków rudych i nocków dużych. Ze względu na nocka dużego na terenie części Bytomia powstał chroniony obszar Natura 2000. Oprócz nietoperzy z jaskiń, w Bytomiu żyją również zwierzęta zamieszkujące w parkach i budynkach. Okres zimowania nietoperzy nie jest u nas jednakowy. Zależy on główne od aktywności owadów, którymi żywią się te zwierzęta.